Klas+ 2007 -2008
In deze introductie op Klas+ komende de volgende zaken aan de orde:
wat behelst Klas+, deelnemen aan wetenschappelijk onderzoek, case-study binnen MKB-onderneming (inleiding);
te bestuderen literatuur, bijeenkomsten, vaardigheidstrainingen (werkwijze);
toetsingscriteria voor de afstudeerscriptie (afstudeerscriptie);
bijeenkomsten Klas+, behandeling literatuur, workshops acquisitie en interviewen (voorbereidingsprogramma Klas+);
doen van interviews, bijeenkomsten kenniskring, begeleiding (afstudeerprogramma Klas+);
voor wie is dit programma interessant en wie mag er meedoen (toelatingscriteria).
Inleiding
Klas+ is een groepje studenten en docenten die samen met de leden van de kenniskring Strategisch HRM onderzoek doen naar de effectiviteit van personeelsmanagement binnen het MKB. De deelnemende studenten voeren binnen de context van Klas+ een case-study uit binnen een MKB-bedrijf, een case study die leidt tot een afstudeerscriptie. Klas+ heeft hierin een ondersteunende en begeleidende functie. Een afstudeerscriptie die qua opzet, toetsingscriteria en begeleiding afwijkt van de in de modulehandleidingen van de AMA-Deventer en AMA-Enschede beschreven afstudeerprojecten.
Ruimer geformuleerd: welke is de bijdrage van HRM aan de bedrijfresultaten? Deze vraag is een erg lastige. Op de eerste plaats bestaan er veel denkwijzes over HRM. Is HRM bijvoorbeeld gericht op ‘high commitment’ of op ‘high peformance’? Daarnaast is er natuurlijk de vraag naar de ruimte die HRM heeft om daadwerkelijk de organisatieprestaties te beïnvloeden: er bestaat op het gebied van personeelsbeleid een grote invloed vanuit overheid, Europese en nationale overheden, maar ook vanuit vakbonden wordt grote invloed uitgeoefend.
Een andere vraag die op komt is die hoe de prestaties van een organisatie te definiëren. Denken we dan bijvoorbeeld aan snelle winstoptimalisatie of is juist duurzaamheid een kenmerk van een succesvolle organisatie? Er zijn veel onderzoekers druk geweest met het beantwoorden van deze vraag. De kenniskring heeft een van de uit deze onderzoeken voortgekomen theorieën gekozen om te toetsen of deze nu wel of niet klopt in de praktijk. Deze theorie – The three-dimensial people strategy: putting human resources policies into action – door Gratton en Truss, luidt eenvoudig gezegd als volgt:
De fundamentele keuzes van de ondernemer (strategie) vertalen zich naar intenties die hij heeft met zijn personeel, de ondernemer vertaalt deze intenties naar (p&o-) activiteiten en communicatie richting zijn medewerkers, de medewerkers zijn op de hoogte van deze intenties en laten gedrag zien dat de ondernemer wenst. Mits dit alles op een consistente en consequente wijze wordt uitgevoerd, dan zal dat de prestaties van de onderneming gunstig beïnvloeden.
Gratton en Truss vrij vertaald: Bij succesvolle organisaties is sprake van verticale en horizontale consistentie, alsmede van door medewerkers herkenbare communicatie en personeelspraktijken.
Een belangrijke gedachte van de kenniskring was dat deze consistentie tussen strategie, intenties met personeel, de communicatie hierover naar het personeel en de activiteiten richting personeel het gemakkelijkst is te herkennen en te toetsen is binnen relatief kleine bedrijven.
Binnen grote bedrijven speelt er nogal wat ruis door de organisatie als gevolg van bijvoorbeeld de meerdere hiërarchische lagen en de aanwezigheid van centrale en decentrale stafdiensten. Als de theorie van Gratton en Truss ergens zou moeten kloppen, was de gedachte van de kenniskring, dan is het wel binnen het MKB. De kenniskring heeft gekozen voor dienstverlenende MKB-bedrijven met een personeelbestand van 20 tot 50 medewerkers. Boven de 50 medewerkers gaat een bedrijf al een beetje op een grote organisatie lijken en beneden de 20 lijkt een bedrijf nog teveel op een clubje ‘oude jongens krentenbrood’, te familiair.
Werkwijze afstuderen
De kenniskring heeft een interviewprotocol voor ondernemers en een vragenlijst voor de medewerkers ontwikkeld, die er op zijn gericht informatie te verkrijgen over de mate waarin binnen de organisatie sprake is van verticale en horizontale consistentie, alsmede van door medewerkers herkenbare communicatie en personeelspraktijken.
De vragen in dit interviewprotocol zijn geformuleerd op basis van meerdere bestudeerde theorieën over de verschillende componenten van het model van Gratton en Truss.
De belangrijkste theorieën zijn naast die van Gratton en Truss, die van Schuler en Jackson: Linking competitive strategies with human resource management practices; Cameron en Quinn: Diagnosing and changing organizational culture; Baron en Hannan: Organizational blueprints for success in high-tech start-ups: lessons from the Stanford project on emerging companies; Quin en Rohrbaugh: A spatial model of effectiveness criteria: towards a competing values appraoch to organizational analysis en Raymond Caldwell: The changing roles of personnel managers: old ambiguities, new uncertainties. Daarnaast besteden we uiteraard aandacht aan de specifieke kenmerken van het MKB – personeelsmanagement binnen het MKB verschilt nogal van HRM binnen het grootbedrijf. Voor dit onderdeel behandelen we het artikel van Koch en Van Straten: Personeelsbeleid in enkele MKB-bedrijven.
Bij elk MKB-bedrijf wordt in ieder geval de ondernemer geïnterviewd. Dit gebeurt door een van de deelnemende docenten samen met de student die dit bedrijf bereid heeft gevonden mee te doen aan ons onderzoek. Daarnaast ontvangen alle medewerkers een vragenlijst. Van dit interview wordt door de student een transscriptie gemaakt, welke wordt gebruikt voor de analyse van de effectiviteit van het personeelsmanagement in de onderneming. De afzonderlijke analyses zijn behalve dat deze de basis vormen voor de afstudeerscriptie van de student, tevens de bouwstenen voor het promotieonderzoek van kenniskringlid Hilbrand Knol.
Voor de deelnemende docenten en studenten is de te gebruiken theorie (deels) nieuw. Zoals al eerder gesteld is het noodzakelijk dat zowel docenten als studenten zich deze theorie eigen maken en wel op zo’n manier dat men deze op een productieve wijze kan hanteren.
Voor studenten is dit van belang vanwege hun afstudeerscriptie: ze zullen de theorie als het ware naadloos moeten kunnen vertalen naar het gehanteerde interviewprotocol en andersom als het handelt om de interpretatie van de transscripties en de resultaten die uit de vragenlijsten zijn gekomen. Voor de deelnemende docenten is het van belang vanwege hun rol als begeleider van de afstuderende studenten. De deelnemende leden van de kenniskring zullen de rol van tweede beoordelaar vervullen. Een rol waarbinnen zij tevens als coach van de afstudeerbegeleider zullen optreden.
Ter voorbereiding op het feitelijk afstudeerproject zal Klas+ minimaal zes keer bij elkaar komen. Tijdens deze bijeenkomsten zal a. de theorie behandeld worden en b. zullen workshops gegeven worden op de gebieden interviewen en acquisitie. De bijeenkomsten zullen worden begeleid door leden van de kenniskring en (externe) docenten met specifieke deskundigheid op de gebieden interviewen en acquisitie.
De voorbereiding op het afstudeerproject komt dus samengevat neer op de volgende activiteiten:
- Theoriestudie en deelname aan de ondersteunende bijeenkomsten door deelnemende docenten en studenten,
- Zelfstudie,
- Workshops acquisitie en interviewen (studenten),
- Acquireren van een MKB-onderneming,
- Deelnemen aan interview – samen met een van de deelnemende docenten – met MKB-ondernemers en het afnemen van vragenlijsten bij hun medewerkers,
- Schrijven van transscripties van deze interviews en het verwerken van de ingevulde vragenlijsten.
Afstudeerscriptie
De scriptie geeft antwoord op de generieke hoofdvraag: ‘Is het personeelsmanagement in onderneming x wel/niet effectief? (Gratton en Truss)’ Afgeleid van deze generieke hoofdvraag zal de student zich meer specifiek dienen te richten op een meer afgekaderd probleem op het gebied van personeelsmanagement. Bijvoorbeeld werving & selectie of opleiding & training. Van de student wordt een helder en uitvoerbaar advies aan de ondernemer verwacht over hoe hij/zij het probleem op het gebied van personeelsmanagement dan wel effectief kan maken.
Studenten zijn na afloop van dit project in staat…
- Om te gaan met theorieën,
- Tot het herkennen van gebruikte theorieën in het gehanteerde onderzoeksinstrument,
- Tot het zuiver hanteren van het onderzoeksinstrument,
- Tot het terug rapporteren van de resultaten van onderzoek en deze kunnen analyseren en het formuleren van heldere conclusies en
- Tot het geven van een praktisch uitvoerbaar advies, inclusief antwoord op de vraag hoe dit advies te realiseren.
Componenten die in ieder geval aan de orde komen in de scriptie zijn de volgende:
- Beschrijving van specifieke kenmerken van het MKB in Nederland,
- Beschrijving van de onderneming, de markt waarin de onderneming opereert,
- Mogelijke specifieke kenmerken van de branche en in hoeverre de onderneming past binnen de beschreven MKB-kenmerken,
- Theoriestudie en verantwoording van de onderzoeksmethode,
- Relevante door de theorie onderbouwde deelvragen waarvan de antwoorden bijdragen aan het beantwoorden van de hoofdvraag,
- Resultaten van onderzoek (theoriestudie, interviews, en andere activiteiten),
- Consistent en helder betoog, waarin gezocht wordt naar het wel of niet aanwezig zijn van consistentie tussen de componenten van het model van Gratton en Truss,
- Conclusies en aanbevelingen, waarbij nadrukkelijk ook de ‘hoe-vraag’ aan de orde komt.
Naast deze criteria en voorwaarden gelden vanzelfsprekende criteria als verzorging, taalgebruik en vormgeving.
Voorbereidingsprogramma Klas+
Klas+ zal minimaal een zestal keren bij elkaar komen tijdens het tweede kwartaal van het vierde studiejaar. Let op: dus tijdens de minorprogramma’s!
Bijeenkomsten zullen plaatsvinden op de volgende data:
Week van 12-11-‘07, 26-11, 10-12, 17-12, 7-1-‘08 en 14-1.
Het boek van ‘Cameron en Quinn: Diagnosing and changing organizational culture’ wordt door de studenten bestudeerd (zelfstudie) en tijdens de bijeenkomsten zal hier aan zonodig extra aandacht worden gegeven.
Het programma voor de studie- en vaardigheidsbijeenkomsten ziet er als volgt uit:
Week van 12-11: Algemene inleiding over werkwijze van de kenniskring door Maarten van Riemsdijk (lector); Koch en Van Straten: ‘Personeelsbeleid in enkele MKB-bedrijven‘ door Hans Waltman; Gratton en Truss: ‘The three-dimensial people strategy: putting human resources policies into action’ door Hans Waltman;
Week van 26-11: Quin en Rohrbaugh: ‘A spatial model of effectiveness criteria: towards a competing values appraoch to organizational analysis’ en Baron en Hannan: ‘Organizational blueprints for success in high-tech start-ups: lessons from the Stanford project on emerging companies’ door Jos Mesu;
Week van 10-12: Schuler en Jackson: ‘Linking competitive strategies with human resource management practices’ en Caldwell: The changing roles of personnel managers: old ambiguities, new uncertainties’ en uitleg, c.q. tolichting op het gehanteerde interviewprotocol en de vragenlijsten voor de medewerkers door Hilbrand Knol;
Week van 17-12: Workshop acquisitie door Klaas Oosten;
Week van 7-1-’08: Workshop interviewen door Hans Waltman;
Week van 14-1: Resumé en inleiding over scriptieschrijven door Jos Mesu.
Afstudeerprogramma Klas+
Tijdens het daadwerkelijk afstudeerprogramma vinden in de eerste 4 weken van kwartaal 3 de interviews plaats door een van de deelnemende docenten samen met een student. (Mogelijk zijn enkele interviews al eerder afgenomen.) De begeleiding zal dan worden verzorgd door de deelnemende docenten aan Klas+. De kenniskring zal als kenniskring geregeld bijeenkomsten beleggen met de deelnemende docenten om ervaringen te delen. Ook zullen de begeleidende docenten door middel van geregeld contact met de kenniskringleden de gelegenheid hebben voor het bespreken van de vorderingen van hun kandidaten.
Ook zal Klas+ tijdens de afstudeerperiode als geheel een aantal keren bij elkaar komen om de vorderingen en problemen met elkaar te bespreken.
Toelatingcriteria voor Klas+
We zijn ons er van bewust dat de lat hoog ligt bij dit afstudeerproject. Dit niet alleen vanwege de overwegend Engelstalige wetenschappelijke literatuur die bestudeerd moet worden, maar vooral vanwege de vertaalslag die gemaakt moet worden vanuit deze theoretische concepten naar de praktijk. En terug! Wij zijn op zoek naar studenten die deze uitdaging aan durven gaan.
Criteria die wij hanteren voor deelname aan Klas+ zijn de volgende:
Redelijke kennis van de Engelse taal;
Doorzettingsvermogen;
Initiatiefrijk;
Ambitie;
Creativiteit;
Samenwerkingsgericht: loyaal naar medestudenten en Klas+ en de bereidheid van en aan elkaar te leren.
In dit project is plaats voor zes studenten van de AMA-Deventer en zes studenten van de AMA-Enschede.
Heb je zin om mee te doen aan dit uitdagende project, schrijf dan een korte brief met daarin je motivatie en mogelijk andere beweegreden aan:
Kenniskring Strategisch Human Resource Management, p/a j.c.l.waltman@saxion.nl.
Heb je behoefte aan meer informatie, aarzel dan niet even te bellen naar Hans Waltman: 06-53721105.
Succes, mede namens de leden van de kenniskring,
Hans Waltman
